De twee mensen die ze gisteren sprak... de woorden van begrip werkten blijkbaar nog na... Ze herinnerde zich vanmorgen hoe haar vrienden zeiden hoe de energie van kleinkindjes zoveel leed zou kunnen verzachten maar dat dit haar ook werd ontnomen. Ze weet dat... en ook hoe ze om niet ook onder dat gegeven te lijden, ze het in een waas houdt... zodat ze niet ten volle beseft hoe ze ze mist...

Af en toe ziet ze de kleinkindjes van haar vrienden en ze laten haar delen in die vreugde. Ook gisteren zag ze één van de vele kleinkindjes van ze... en hoe dat ventje haar onthaalde... haar hart smolt er haast van.

Stil is ze nu terug in haar hoekje gekropen... daar in de woonkamer waar ze zich verschanst. En opnieuw nam ze een dappere sprong. Een van de vroegere schoonzusjes belde haar op... of ze niet kwam... Ze antwoordde dat ze niet meteen kon en dat drie uur vast te laat was. Ze klonk mat, en het klonk wellicht aan de andere zijde of ze geen zin had... maar dat was het niet... Het was de in zak en as sfeer...

Even later pompte ze zichzelf moed in... overbruggen die afstand, de letterlijke en de figuurlijke. Zoek die mensen op die je nog altijd graag mogen, sprak ze zichzelf toe...ook als je er niets meer bij voelt... Laat die anderen niet winnen... laat ze verdomme niet winnen.

Ze gaat onder de douche en erna verstrekt ze, desnoods met muziek in haar oren... om niet te denken en om geen andere mensen te zien... mensen met ogen als jakhalzen... slurpend aan het leed... ze zal ze de kans niet geven en ze vol aankijken... met die lege blik van haar.

Merlijn

Moedig is ze geweest... in haar hele twijfel en ontreddering... belde ze haar vrienden... vroeg ze... praatte ze... Ze hebben haar verteld over hun bezorgdheid, omdat ze zo plots en vlug weg was. Zelfs toen 't kleintje er was.  Ze vonden dat ze ook dat ze er niet goed uitzag. En dat is de eerste keer in al die jaren dat ze hen kent dat ze hen zoiets hoorde zeggen. Ze namen haar twijfel weg... er was bezorgdheid... en begrip. En Dorien kon huilen... maar dat deed ze niet... omdat de tranen weer moervast zitten. Had zij niet gebeld, zeiden ze nog, dan hadden zij haar gebeld... net omdat ze het niet in de haak vonden.

Dorien voelt zich getroost en niet meer zo alleen... dat er iemand op de wereld is die weet of bij benadering zich er tenminste een idee van wil vormen... hoe ze zich voelt... en hoe alleen ze daarmee vaak voelt... is een troost.

Ze gaat nu rusten. Deze dag vergde veel van haar. Heel veel.

Merlijn

Zij is vandaag zelf aan het woord.

Ik wachtte op het afgesproken tijdstip maar niemand daagde op. Na enkele uren ben ik vertrokken. Ik had het gevoel te stikken.

Ik trok naar een winkel maar vond niet wat ik zocht. Bij vrienden belde ik aan. Dat was toch alweer maanden geleden.

Vreemd genoeg voelde het niet OK daar. Ongewenst? Niet meer welkom daar? Waarom niet? Vinden zij het eenvoudiger mij ook opzij te schuiven?  zoals mijn zoon ze had voorgedaan?

Kortom ik voelde het... het gevoel er niet echt mee gediend te zijn met mijn bezoekje... vandaar dat ik na amper een half uur al weer vertrok.

Ik merk dat ik aan alles en iedereen ga twijfelen. Hoe kan het ook anders? Als degene die je zo vertrouwde je eerst in mootjes hakte en je vervolgens verpulverde?

Ik ging weer aan het dolen. Ergens een koffiestop... cappuchino... waarom ook niet. Liever daar dan ergens waar ik niet welkom ben, vond ik.

Toen ging ik weer aan het dolen... door de straten... dolen en dolen. Lekkere frisse douchegel kopen... ergens een kop cappuchino drinken... ja met échte slagroom.

Verder die dooltocht tot de halte. Toen zag ik iemand kijken... Vaag bekend kwam me haar gelaat voor. Ik herkende haar eerst. We lachten. Ze kwam naar me toe. Wat was het lang geleden. Zestien jaar en zelfs langer... ja langer. Een moeder van een klasgenoot van mijn zoon... ach hoeveel jaren is dat geleden.

Neen, stel niet die vraag, bad ik.. maar ze stelde ze... hoe gaat het met de jongens...

Ik zei een zin... maar 't was al genoeg om de hele stroom verdriet in beweging te zetten.

Haar reactie nog erger... oprecht verschrikt, geschokt... ik moest prompt opnieuw slikken om niet in huilen uit te barsten op straat. Waarom kan ik veilig thuis nooit huilen maar overvalt het me elders plots wel?

Maar je vocht zo voor ze, herhaalde ze steeds maar. Ik kon alleen maar knikken... verslagen. Dat herinner ik me nog zo goed, herhaalde ze, hoe jij voor ze vocht... dat heb ik altijd gezien en geweten... hoe kan dit nou.

Ik knikte opnieuw verslagen... haalde mijn schouders op. Ik begrijp het ook nog steeds niet... kon ik uitbrengen...

Ze voelde het zo erg... dat ze er onpasselijk van werd...

Het is soms door de ogen en gevoelens van anderen dat ik de draagwijdte wat voor mij altijd zal voelen als een ramp, een drama, een schrikwekkende gebeurtenis, opnieuw in zijn vol ornaat zie, voel, ervaar. Want ik hou het nog altijd grotendeels achter slot en grendel... zodat het me niet kan verstikken, opslorpen, vernietigen.

Moe bleef ik nadien aan de halte zitten... moe maar ook ergens iets minder alleen... door deze onverwachte ontmoeting... en vooral het begrip, de erkenning... waar die elders zo vaak uitblijft... Hoe weinig mensen me echt kennen... zij kende me... en nog.

Voor één keer sprak ik zelf.

Dorien

Je moeder zag vandaag voor het eerst de dankbetuiging... bij jouw zus. Ze keek naar de foto en dacht bij zichzelf: 'tiens... is dàt nu mijn zoon?'

Bijna kaal... was dat modieus? Haar jurk vond ik niet eens mooi... wellicht chique... en dat precies is alles wat nog voor ze telt.

Hun idee van romantiek kreeg ook een serieuze deuk... of wat is er romantisch aan leunen over een motorkap met een romer champagne?? Waar was de verliefde blik? Nu... ik vermoed 'ingeblikt'.

Ach, zei ze na afloop, ik heb geen vier kinderen, ik heb er maar twee.

Jij hebt je moeder gedood jongen. Voorgoed.

Merlijn

Voor de zoveelste keer kreeg jouw moeder een brief in haar brievenbus aan jou geadresseerd terwijl je al jaren niet meer op het opgegeven adres woont.

Toen ze jou nog zag en kon spreken, verzocht ze je de betreffende instantie op de hoogte te brengen van je nieuwe adres... maar net zoals alle andere zaken, bleef je het op haar werpen... Jouw verantwoordelijkheid erin nemen deed je toen niet... en nu nog steeds niet.

Je zadelde haar op met allerlei eigen frustraties. Je zadelde haar op met de gevolgen van jouw laksheid. Je liet haar zelf al je oude kleding en spullen die je niet langer wenste (ze waren te min voor jouw nieuwe leven) twee etages lager zeulen. Moet je weten hoe vaak ze al die trappen daarvoor moest doen?

Vandaag was de maat vol... ze wilde helemaal geen post meer ontvangen die aan jou gericht was maar nog altijd op haar adres komt. Je hebt haar sinds vorig jaar oktober uit je leven geband maar toch zadel je haar nog steeds op met jouw post?

Ze heeft de taak opgenomen die jij al die jaren gemakzuchtig uitstelde. Ze mailde naar de universiteit om hoe eenvoudig was het, jouw nieuwe adres door te geven... Alhoewel nieuw??? Hoeveel jaren kon je moeder het jou op één of andere manier bezorgen??? Eindeloos wachten tot je nog eens langskwam... Maar nu je haar wegsneed en haar bande op julie huwelijk... wil ze die brieven niet langer meer bewaren om ze via je oudste zus te bezorgen? Waarvoor zie je haar aan?

Denk je heus dat ze over zich heen blijft laten lopen? Denk je echt dat ze achter je aan blijft hollen? Neen zoon... ze heeft er genoeg van... van jouw gemakzucht op alle vlakken... zoveel is gebleken... Je was te laf om haar te blijven zien zoals ze was en nog steeds is.

Ze stopte vanmorgen de brief in een grotere omslag die ze aan jou adresseerde zonder mededeling... je mag zelf je conclusies trekken... Als je dan zo hoog met jezelf oploopt zoals de laatste jaren is gebleken... zorg dan dat je haar hier ook niet meer mee lastigvalt. Maar zelfs dat fatsoen had je niet... Zij heeft net als al je andere zooi ook dit voor je opgelost... een eenvoudige mail naar de administratieve dienst van de unief. Ze had natuurlijk deze brief voor jou kunnen verscheuren, maar dat deed ze niet. Ze offert er twee postzegels en een grote omslag voor op... en hoopt dat het de laatste keer zal zijn dat je wel de smurrie op haar gooit maar haar voor de rest niet meer wil kennen. En kom niet met die al even gemakzuchtige uitleg dat die post je niet meer interesseert... weet dat die je moeder nog veel minder interesseert dus val haar er niet meer mee lastig.

Een laatste draad is doorgeknipt. Al kan het zijn dat ze nog van één of andere sportwinkel reclame ontvangt. Die zal dezelfde weg opgaan als deze. Zodat ze eindelijk niet meer hoeft geconfronteerd worden met jouw gemakzucht, ook op het gebied van haar erkennen en blijven kennen zoals ze is. Je koos de gemakkelijkste weg, de lafste weg. Ze zal het nooit vergeten... dat mag je weten.

Merlijn

Het voelt nu plots 'voor altijd', zei ze me. Gisteren net voor ik slapen ging... was dat gevoel er plots, heel heftig, zeer sterk... dat het afscheid voor altijd is... dat ik hem nooit, nooit meer zal zien. Dat hij zich nooit zal realiseren wàt er precies is gebeurd en hoé. Dat was bijzonder akelig en angstaanjagend... alsof ik aldoor nog stilletjes heel diep van binnen dacht dat het 'ooit' nog wel goed kon komen.

Waardoor plots dat gevoel er was dat het nooit meer goedkomt? Ik weet het niet, zuchtte ze verslagen, iets in mij zegt het gewoon... het komt nooit, nooit meer goed. Hij verdwijnt voorgoed uit mijn leven. Hij zal me nooit meer zien en kennen zoals ik ben... hij zal het blijven weigeren. Zo niet dan komt hij in conflict met zijn geweten... en zijn vrouw.

Het zij zo, zucht ze gelaten. Maar doordringen doet het opnieuw niet. Misschien dat ze het zo stilaan kan verwerken, door perioden van vaagheid waarin af en toe een glimp zit van het volledig besef?

Merlijn

Je moeder vertelde me hoe ze zich in die mate vreemd en beroerd voelt dat ze je niet eens meer wil zien. Ze zou zeggen "Ga... ga aub weg..."

Hoe kan ze jou ooit nog als zoon vertrouwen? De zoon die je was? En die je werd. Het gaat niet meer... ze is te erg verwond... door alles.

Haar leven zal nooit meer hetzelfde zijn. Dus laat haar... best ook met rust... zeker als je je nog steeds zo opstelt... als een godheid je vader achterna... een rasechte narcist.

Neen jongeman... nooit had ze gedacht dat haar wijze, aardige zoon net dezelfde weg op zou gaan... maar dan wel een veel intelligentere wijze... kon hanteren... om haar te breken... geholpen door je vrouw. Mooie psychologen zijn jullie... mijn hoedje af... (mooi niet natuurlijk)

Merlijn

Gisteren zag ze je in gedachten wandelen met je vrouw. Zomaar kwam die gedachte... uit het niets. Ze vroeg zich af hoe ze zou reageren... en of ze wel zou reageren, of ze daar toe in staat zou zijn als je daar echt liep samen met je vrouw. Vreemd vond ze het dat die gedachte plots opgedoken was. Zou het een voorteken zijn, vroeg ze me? Zou dat betekenen dat hij één of andere dag in onze stad opduikt met haar? 

Ze voelde verdriet om hoe het gelopen is en liet dit toe, ze nam zich voor dat verdriet niet meer in die mate te verdringen maar het heel voorzichtig te laten doorsijpelen, onzichtbaar voor anderen. Wanneer ze zin heeft om met haar blik op oneindig over de straat te stappen dan doet ze dat toch gewoon... waarom zou ze er nog om geven of er wezens zijn die zich lopen te verkneukelen om haar leed? Ze zal het niet laten merken maar ook niet meer in die mate zichzelf opkrikken dat het nadien driedubbel zoveel brokken geeft.

Ik persoonlijk maak me heel veel zorgen om het moment dat ze hen inderdaad op een keer zou ontmoeten onderweg. Ik kan me voorstellen hoe zijn vrouw zal kijken, de gemelijkheid en de kilheid zullen haar hart treffen... maar hoe zal haar zoon reageren? Zal hij opnieuw die stijve knik voor haar reserveren zoals op dat feest? In stille inquisitie werd hij uitzonderlijk goed. Ik wil niet dat ze haar opnieuw treffen tot in haar hart. De idioten weten heus niet waar ze mee bezig zijn en schijnen evenmin te beseffen wat ze gedaan hebben... hoe ze gedaan hebben. Het lijkt wel of jij het niet meer bent, de aardige knul die ik leerde kennen... daar is niets meer van over.

Soms vertrouwt ze me toe dat het wel lijkt of ze een zoon verloor, in feite twee zoons verloor... de ene onder invloed van zijn vrouw, de ander uit pure gemakzucht en ondertussen ook onder invloed van het gehuwde stel. Samen staan ze sterk... in hun gruwelijk ongelijk...!

Merlijn

Het leek wel of er een enorme sluisdeur voor mijn verdriet zat, vertelde ze me gisteren. Niets kon er nog door. Toch begonnen er scheuren te komen in het zorgvuldig afgesloten pakket. En ondanks het feit dat ik niet huil vulden mijn ogen zich met tranen. Nadien voelde ik me lichter... alsof ik écht gehuild had.

Het respect dat de ander opbracht omdat hij niet één keer in al die maanden aan de sluisdeur kwam morrelen heeft me getroffen. De ene keer dat hij een poging waagde en zag dat het niet ging, liet hij het. Dat begreep ik toen hij er gisteren over vertelde. En ik voelde dankbaarheid en vertrouwen daarom.

Alles op zijn tijd. Maar ik wist niet meer waar ik me bevond en waar de tijd gebleven was. Gisteren leek ik de sluisdeur zelf ontgrendeld te hebben en ook al opende ik ze niet verder dan een millimeter... het heeft me toch wat verlichting gebracht... een beetje buiten gelaten van een verdriet zo groot dat ik er blijkbaar niet meer aankon en nog niet kan. Maar dat beetje dat de vrijheid kreeg, luchtte op, het was goed. Daarna werd de sluisdeur opnieuw vergrendeld. Die veiligheid heb ik nodig, de rust ook... eerst op krachten komen, iedere crisis, iedere instorting is er één teveel en vreet aan mijn energie, moed en levenswil.

Ik luisterde naar haar relaas en ik zag ook dat ze zich rustiger voelde. Ze vertelde me hoe ze nadien voor het eerst weer eetlust had. Ze kocht twee boterkoeken en at die met smaak op terwijl ze op haar vervoer wachtte. Later vond ze zelf de moed om documenten af te halen die al die maanden op haar wachtten. Ze kocht fruit en brood maar kon de hele tocht terug niet aanvangen, zo moe voelde ze zich plots. Nochtans had ze zin gevoeld naast het water haar tocht naar huis te maken. Daar moest ze van afzien. Toch was ze tevreden dat ze toch al een deel van dingen die ze moest doen, kon afmaken. Dankbaar is ze... bij ieder nog maar het kleinste lichtpuntje.

Merlijn

Ze vertelde 'rondom' de gebeurtenissen van de vorige week. Ze vertelde... tijdens de sessie... over alles behalve dàt... Ze noemde verschillende namen... behalve de jouwe. En toen hij viel... jouw naam... sijpelde er zonder dat ze dat wou tranen in haar ogen. Ze voelde ze en knipperde ze weg. Het voelt zo gek allemaal... alsof ze niets voelt en wanneer ze erover spreekt, sijpelt het water van verdriet zonder dat ze dat wil uit haar ogen. Alsof het buiten haarzelf gebeurt. Ze weet dat ze leeft maar ze weet niet meer hoe.

Soms denk ik dat ze het zo erg verdringt dat dit het resultaat is en wat vorige week gebeurde maar ik weet het niet zeker. Ook zij zoekt vertwijfeld naar een aanknopingspunt maar vindt het niet omdat alles door elkaar loopt op een zeer heftige manier. Ze weet niet meer wat begon. Oorzaak en gevolg lopen door elkaar. Ze weet alleen dat ze 'het' ver van haarzelf wil houden. Ze voelt het intuïtief. De steile wand waarop ze klimt zou anders afbrokkelen en instorten. Ze moet wachten maar waarop weet ze niet.

Merlijn

Jouw zus kreeg nogmaals vreselijke dingen te verwerken. Het lijkt wel of de ene nachtmerrie de andere opvolgt. Het vrat ook aan je moeder... natuurlijk deed het dat... omdat zij de pijn en het verdriet, het ongeloof van haar, jouw zus voelt... en overneemt of meedraagt... of ze het nu wil of niet. Door de onwerkelijke gebeurtenissen komen ook net zulke belevingen uit het verleden terug naar boven. Het nabije en verre verleden van je moeder... de daarbijhorende nachtmerrie-achtige perioden.

Afstand nemen van dit alles... wordt op deze manier... erg moeilijk... is gebleken. Temeer daar ze één en ander voor zichzelf moet houden... teveel bloeddorstige honden, tuk op bloed, met een zucht naar sensatie zitten op de loer en degene die dat niet zijn, kan ze het evenmin vertellen, net uit zelfbescherming... geen verkeerd woord meer, geen onbegrip of egoïsme kan er nog bij... soms is zwijgen het enige wat rest... tot het verhaal misschien ooit veilig en vanop afstand in ruimte en tijd verteld kan worden.

Merlijn

Ze wil er iets over kwijt maar merkt dat het niet of slechts met heel veel moeite gaat. Deel van de nachtmerrie. Deel van het misselijkmakende. Een plotse anstaanjagende reactie van haar lijf en leden om wat ze al maanden het hoofd wil bieden en dacht te kunnen bieden... maar lijf en leden dachten daar blijkbaar anders over.

Ze kon bijna niet meer praten en haar benen droegen haar niet meer. Ze daverde zo erg dat ze niet eens de juiste toetsen kon indrukken. Pas na minstens zes keer proberen lukte het haar ondanks het angstaanjagende daveren de toets maar één keer en geen drie keer in te drukken... net omdat ze haar handen, net zo min als de rest kon stilhouden. Ze begreep het niet. Het kwam uit het niets. Of toch niet?Haar hart drumde als gek. Alsof iemand als bezetene timmerde tegen de binnenwand van haar borstkas... ze begon stilaan te beseffen dat het telkens ze iets zei over hem, haar zoon, erger werd. Dus zweeg ze en herhaalde ze oeverloos dat ene zinnetje, als ware het een anker waaraan ze zich vastgreep om niet te zinken, te verzuipen, in een pap, een brij, een verstikkend monster, dat ze ging liggen... op de sofa...Ze bleef dagen ziek.

Nog steeds vraagt ze zich af... wat kwam eerst, de kip of het ei? Het leek meer op kip en ei die tegelijk verbrijzeld werden, een lava van smurrie over haar heen. Door het uitkeren van de woonkamer? Of door dat ene liedje dat er net dan gespeeld werd? Een van zijn lievelingsdeuntjes... waaraan door allerlei een nare herinnering aan kleeft, een die blijkbaar zo diep treft dat een menselijk wezen letterlijk en figuurlijk door de benen gaat.

Merlijn

Wat vreemd, zei ze me vanmorgen, hoe de realiteit voelt alsof er geen realiteit meer is. Of is de realiteit net het onwerkelijke? Wat was nu ook ooit realiteit als het nu verdampte als bijzonder goedkoop parfum?

Ik blijf haar het antwoord schuldig, weet wat ze bedoelt maar weet voor de drommel niet wat ik daarop kan zeggen. Daarom knik ik mistroostig.

Alles wat realiteit leek, stortte in elkaar, vervolgt ze. Nog vlugger en afdoender dan een kaartenhuisje... kompleet plat. Alsof je er je vuist op plantte. Zelfs met een krater daar waar het kaartenhuisje stond. De tafel stortte in... in splinters... en daar waar ooit een degelijk stenen vloer zat, zit nu een enorme krater.

Was ik ooit moeder, nu dat lijkt nu heel vreemd ook al vielen mijn twee dochters me niet af zoals mijn zoons wel deden, fluistert ze.

Nog weet ik niet wat te zeggen... ik kan alleen maar knikken met een moeizame glimlach...

Als ik het al niet begrijp... hoe zou zij het dan ooit wel kunnen?

Merlijn